Σύνδρομο Άσπεργκερ: Γιατί θεωρείται κρυφή διαταραχή;

Τι είναι το σύνδρομο Άσπεργκερ 

Το σύνδρομο Άσπεργκερ (Asperger syndrome) αποτελεί αναπτυξιακή διαταραχή, που εμπίπτει στο φάσμα του αυτισμού και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο, αλληλεπιδρά και επικοινωνεί με τους άλλους. 

Περιγράφεται συχνά ως μια πιο ήπια μορφή αυτισμού ή ως «αυτισμός υψηλής λειτουργίας» με  ιδιαίτερα ταλέντα, ανεπτυγμένες γλωσσικές δεξιότητες και μέση ή ανώτερη νοημοσύνη. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν αφορούν κυρίως την κοινωνική αλληλεπίδραση και επικοινωνία, που τείνουν να ερμηνεύονται ως απλές ιδιοτροπίες του χαρακτήρα. Για παράδειγμα, δυσκολίες στην κατανόηση της ειρωνείας, των μεταφορών και των κοινωνικών κανόνων.

Από την άλλη πλευρά, τα άτομα με Asperger έχουν ιδιαίτερες ικανότητες σε τομείς όπως τα μαθηματικά, η μουσική, οι ξένες γλώσσες, οι υπολογιστές και η επιστήμη. Συνήθως, έχουν έντονο ενδιαφέρον για συγκεκριμένα θέματα και εμμονή σε ρουτίνες και κάποιες αισθητηριακές ιδιαιτερότητες, όπως υπερευαισθησία σε ήχους, φώτα ή υφές.

Η διαταραχή εμφανίζεται συνήθως σε ηλικίες 2-6 ετών, αλλά μπορεί να μη γίνει αντιληπτή μέχρι την ενηλικίωση. Συχνά παραμένει χωρίς διάγνωση και γι αυτό τον λόγο είναι γνωστή και ως “κρυφή διαταραχή”. Περίπου το 0,02% των παιδιων την αντιμετωπίζουν, με τα αγόρια να πλήττονται 3-4 φορές περισσότερο σε σύγκριση με τα κορίτσια. 

Πότε αναγνωρίστηκε ως διαταραχή

Το σύνδρομο Άσπεργκερ αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά ως μεμονωμένη διαταραχή στη δεκαετία του 1940 από τον Αυστριακό παιδίατρο Hans Asperger, ο οποίος παρατήρησε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο συμπεριφορών σε έφηβους ασθενείς του. 

Οι ασθενείς είχαν φυσιολογική νοημοσύνη και γλωσσική ανάπτυξη, αλλά παρουσίαζαν μειωμένη ικανότητα προσαρμογής στο κοινωνικό περιβάλλον. Οι ελλιπείς κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες λειτουργούσαν ανασταλτικά στην ένταξη τους, στο πλαίσιο κάποιας ομάδας και προκαλούσε προβλήματα στις κοινωνικές τους επαφές.

Ποια είναι τα αίτια του συνδρόμου Άσπεργκερ 

Δεδομένου ότι η διαταραχή τείνει να εμφανίζεται σε οικογένειες, πιστεύεται ότι το σύνδρομο προκαλείται από συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων (μεγαλύτερη γονική ηλικία, μόλυνση κατά την εγκυμοσύνη), ωστόσο δεν έχει εντοπιστεί η ύπαρξη κάποιου συγκεκριμένου γονιδίου.  Το σύνδρομο Άσπεργκερ αφορά και τα δύο φύλλα, παρόλα αυτά απαντάται συχνότερα στα αγόρια και δεν οφείλεται στην ανατροφή ή την κοινωνικοοικονομική κατάσταση.

Διάγνωση Ασπεργκερ

Η διάγνωση του συνδρόμου Άσπεργκερ μπορεί να είναι δύσκολη, καθώς τα συμπτώματα διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο. Συνήθως πραγματοποιείται από ψυχίατρους ή κλινικούς ψυχολόγους, οι οποίοι αξιολογούν τη συμπεριφορά, τις κοινωνικές δεξιότητες και τα μοτίβα επικοινωνίας. Η έγκαιρη και σωστή διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των δυσκολιών του ατόμου και διευκολύνει την πρόσβαση σε υποστηρικτικές υπηρεσίες και θεραπείες.

Τεστ Ασπεργκερ

Για όσους πιστεύουν ότι μπορεί να επωφεληθούν από μια αξιολόγηση, υπάρχει ένα σύντομο διαδικτυακό τεστ Asperger. Ωστόσο, αυτό το τεστ δεν είναι καθοριστικό και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από ειδικό. Μόνο ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να προσδιορίσει αν τα συμπτώματα συνδέονται με το σύνδρομο Άσπεργκερ ή με άλλη ψυχική διαταραχή. Επιπλέον, δεν υπάρχουν φάρμακα για το συγκεκριμένο σύνδρομο, αλλά μπορεί να προταθούν στρατηγικές και δραστηριότητες για την υποστήριξη του ατόμου.

Συμπτώματα που υποδηλώνουν το σύνδρομο Άσπεργκερ 

Εάν και υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα που υποδηλώνουν την ύπαρξη διαταραχής, κανένας άνθρωπος δεν βιώνει τη συγκεκριμένη διαταραχή με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να διαθέτει μερικά από τα συμπτώματα ή μπορεί να τα αντιμετωπίσει όλα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Κοινωνικά συμπτώματα

Ενδεικτικό σημάδι του συνδρόμου Άσπεργκερ είναι η έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων. Τα συνηθέστερα συμπτώματα που μπορεί να επηρεάσουν την κοινωνική αλληλεπίδραση ή επικοινωνία περιλαμβάνουν:

• Δυσκολία δημιουργίας και διατήρησης φιλικών σχέσεων

• Απομόνωση ή ελάχιστη αλληλεπίδραση σε κοινωνικές εκδηλώσεις

• Αποφυγή οπτικής επαφής και απουσία εκφράσεων προσώπου

• Λανθασμένη ερμηνεία της συμπεριφοράς και των χειρονομιών των άλλων ανθρώπων

• Αδυναμία αναγνώρισης χιούμορ, ειρωνείας και σαρκασμού

• Κοινωνικά ακατάλληλες συμπεριφορές

• Προβλήματα έκφρασης ενσυναίσθησης, ελέγχου ή επικοινωνίας συναισθημάτων

• Τάση συμμετοχής σε μονόπλευρες συζητήσεις

• Αδυναμία κατανόησης του μεταφορικού λόγου

• Ανάγκη για τήρηση συγκεκριμένης ρουτίνας

• Ασυνήθιστα γρήγορη ομιλία

Εμμονές και Άσπεργκερ

Τα άτομα με Άσπεργκερ συχνά αναπτύσσουν εξειδικευμένες γνώσεις σε συγκεκριμένα αντικείμενα ή θέματα.

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής είναι η ενασχόληση με επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες, τις οποίες προτιμούν και αφιερώνουν σε αυτές μεγάλο μέρος του χρόνου τους. Συχνά, το ενδιαφέρον τους επικεντρώνεται έντονα σε έναν ή δύο τομείς, όπως τα τρένα, ο καιρός, τα πλοία ή οι δεινόσαυροι.

Έτσι, ένα παιδί μπορεί να επιδεικνύει επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές σχετικές με το ειδικό ενδιαφέρον του, όπως το να ταξινομεί και να αριθμεί τη συλλογή με τα αυτοκινητάκια του. Η αφοσίωση σε αυτές τις δραστηριότητες μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη ή να φαίνεται ασυνήθιστη ως προς την εστίασή της. Επιπλέον, το άτομο διαθέτει εξαιρετική ικανότητα απομνημόνευσης γεγονότων που αφορούν το ενδιαφέρον του. Παρότι η γενική ικανότητα συνομιλίας μπορεί να είναι περιορισμένη, όταν πρόκειται για το αγαπημένο του θέμα, μπορεί να επιδεικνύει εντυπωσιακά εκτεταμένες γνώσεις (Treffert, 1999).

Γλωσσικά και λεκτικά προβλήματα

Σε αντίθεση με άλλες διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, τα άτομα με Άσπεργκερ δεν αντιμετωπίζουν καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη. Αντιθέτως χρησιμοποιούν ένα προηγμένο λεξιλόγιο με άριστη γραμματική συντακτικό. Ενδεχομένως, να αδυνατουν να συνεννοηθούν σωστά σε κοινωνικές περιστάσεις.

Ένα παιδί ή ενήλικας με Άσπεργκερ μπορεί να παρουσιάσει:

• Μονότονη ομιλία που χαρακτηρίζεται από έλλειψη εκφραστικότητας

• Αδυναμία προσαρμογής της έντασης της φωνής ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται, όπως για παράδειγμα όταν το άτομο να μιλά δυνατά σε μία βιβλιοθήκη

• Επαναλαμβανόμενος λόγος

• Ακατάπαυστη και λεπτομερειακή ομιλία

Γνωστικές Συμπεριφορές

Συνήθως, τα παιδιά και οι ενήλικες με Άσπεργκερ έχουν φυσιολογική, έως άνω του μέσου όρου, νοημοσύνη. Μερικά κοινά γνωστικά χαρακτηριστικά σε άτομα με Άσπεργκερ περιλαμβάνουν:

• Αδυναμία κατανόησης αφηρημένων πληροφοριών

• Τάση εστίασης σε λεπτομέρειες, κάτι που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη της «συνολικής εικόνας»

Σωματικά συμπτώματα

Τα παιδιά με Άσπεργκερ μπορεί να φαίνονται αδέξια ή αμήχανα. Συγκεκριμένα, ενδέχεται να εμφανίσουν σωματικά συμπτώματα, όπως:

• Ελλιπής ανάπτυξη κινητικών ικανοτήτων

• Αδέξιες κινήσεις

• Κακός κινητικός συντονισμός

Αισθητηριακές Δυσκολίες

Τα άτομα με σύνδρομο Άσπεργκερ μπορεί να παρουσιάζουν αισθητηριακές διαταραχές που επηρεάζουν μία ή περισσότερες αισθήσεις, όπως η όραση, η ακοή, η αφή, η γεύση και η όσφρηση. Οι αισθητηριακοί τους μηχανισμοί μπορεί να είναι υπερευαίσθητοι ή, αντίθετα, μειωμένης ευαισθησίας, οδηγώντας σε μια διαφορετική αντίληψη των ήχων, του φωτός, των μυρωδιών, καθώς και της υφής των τροφίμων και των αντικειμένων.

Μερικοί ενήλικες με Άσπεργκερ αναφέρουν ότι, όταν γνωρίζουν εκ των προτέρων πως θα εκτεθούν σε έναν συγκεκριμένο ήχο ή μια έντονη μυρωδιά, μπορούν να το διαχειριστούν καλύτερα. Ωστόσο, το απροσδόκητο ερέθισμα είναι αυτό που τους προκαλεί έντονο στρες.

Άλλα συμπτώματα

Ορισμένα συμπτώματα του συνδρόμου Άσπεργκερ μπορούν να θεωρηθούν ωφέλιμα. Για παράδειγμα, όπως σημειώθηκε παραπάνω, συχνά παρατηρείται μια αξιοσημείωτη ικανότητα εστίασης. Ομοίως, η προσοχή στη λεπτομέρεια μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.  

Θεραπεία για το Σύνδρομο Άσπεργκερ

Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες δεν έχουν ανακαλύψει τρόπο αντιστροφής των συμπτωμάτων του συνδρόμου Άσπεργκερ. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές θεραπείες και στρατηγικές που μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργικότητα, να μειώσουν το άγχος και να ενισχύσουν τη συμπεριφορά και την αντίληψη.

Η ανάπτυξη της κατανόησης και της κοινωνικής προσαρμογής μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με Άσπεργκερ να αξιοποιήσουν πλήρως τις ικανότητές τους. Κάποιες από τις βασικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν:

• Κοινωνικές & Επικοινωνιακές Δεξιότητες: Εκπαίδευση στη σωστή αλληλεπίδραση με άλλους, κατανόηση συναισθημάτων και βελτίωση της λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας.

• Γνωστική – Συμπεριφορική Θεραπεία: Ρύθμιση συναισθημάτων, μείωση εμμονικών ενδιαφερόντων και επαναλαμβανόμενων ρουτινών.

• Συμπεριφορική Ρύθμιση: Ενίσχυση θετικών συμπεριφορών και περιορισμός προβληματικών αντιδράσεων.

• Εργοθεραπεία & Φυσιοθεραπεία: Βοηθούν στη βελτίωση αισθητηριακών δυσκολιών και κινητικού συντονισμού.

• Φαρμακευτική Αγωγή: Δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο για το σύνδρομο, αλλά κάποια σκευάσματα βοηθούν στη διαχείριση συμπτωμάτων όπως άγχος, κατάθλιψη και υπερκινητικότητα.

• Εναλλακτικές Προσεγγίσεις: Ειδικές δίαιτες και συμπληρώματα, όπως το μουρουνέλαιο, μπορεί να προσφέρουν οφέλη σε ορισμένα άτομα.

5 Διάσημοι που πάσχουν από το σύνδρομο Άσπεργκερ

Πολλοί διάσημοι άνθρωποι έχουν μιλήσει ανοιχτά για τη διάγνωσή τους με σύνδρομο Άσπεργκερ, αποδεικνύοντας πως η διαφορετικότητα μπορεί να συνυπάρχει με τη δημιουργικότητα, την επιτυχία και τη μεγάλη επιρροή. Μερικοί από αυτούς είναι:

• Δημήτρης Παπανικολάου

• Elon Musk

• Dan Aykroyd

• Anthony Hopkins

• Greta Thunberg

  
  
  

Συχνές Ερωτήσεις για το Asperger

Ερώτηση:  Υπάρχει ήπιο Άσπεργκερ; 

Απάντηση: Το σύνδρομο Άσπεργκερ εκδηλώνεται με ποικίλη ένταση, επηρεάζοντας διαφορετικά κάθε άτομο. Μπορεί δηλαδή να αντιμετωπίζει προβλήματα σε κάποιους συγκεκριμένους τομείς του φάσματος και να μην αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα σε άλλους. Η ήπια μορφή του, γνωστή ως ελαφρύ Άσπεργκερ, χαρακτηρίζεται από:

• Δυσκολίες στη μη λεκτική επικοινωνία (οπτική επαφή, εκφράσεις προσώπου, χειρονομίες).

• Έλλειψη ενσυναίσθησης και δυσκολία στην κατανόηση των συναισθημάτων και προθέσεων των άλλων.

• Δυσκολία στην κατανόηση του χιούμορ.

Ερώτηση: Οδήγηση Αυτοκινήτου και σύνδρομο Άσπεργκερ. Γίνεται;

Απάντηση: Το σύνδρομο Άσπεργκερ μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα οδήγησης λόγω δυσκολιών στην κοινωνική αλληλεπίδραση, στην ερμηνεία μη λεκτικών σημάτων και στην προσαρμογή σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Η αισθητηριακή υπερευαισθησία μπορεί να προκαλέσει άγχος και δυσκολία στη συγκέντρωση.

Ωστόσο, τα άτομα με Άσπεργκερ συχνά διαθέτουν έντονη εστίαση και εξειδικευμένες γνώσεις, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν θετικά στην οδήγηση.

Συμβουλές για Άτομα με Άσπεργκερ:

• Αναζητήστε εκπαιδευτή οδήγησης με εμπειρία στο Άσπεργκερ.

• Εξασκηθείτε σε ήσυχους δρόμους και σταδιακά αυξήστε την πολυπλοκότητα.

• Χρησιμοποιήστε αυτοκίνητο με αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων, αν χρειάζεται.

• Εφαρμόστε στρατηγικές διαχείρισης άγχους και αισθητηριακής υπερφόρτωσης.

• Ενημερώστε την ασφαλιστική εταιρεία για τη διάγνωση.

Πηγές:

https://somatioermis.gr/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18311109/

https://www.diaplasis.eu/%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%BF-asperger/

https://asperger.gr/

https://www.webmd.com/brain/autism/mental-health-aspergers-syndrome